Blog

Zeka (IQ) Testi Nedir ve Gerekli midir?

Zeka (IQ) Testi Nedir ve Gerekli midir?

Zeka testi nedir, zeka testi nasıl yapılır, zeka testi faydalı mıdır, zeka testi gerekli midir, IQ testleri güvenilir midir, zeka testi bizlere neler sunabilir? Bu yazıda bu soruları farklı açılardan inceleyeceğiz.

Çocuğum bir dahi mi?

Ebeveynler olarak çocuklarımızın zekasını merak ederiz. Hatta zeka meselesi onlar hakkında merak ettiğimiz şeylerin başında gelir. Doğduktan sonra da zekalarını geliştirmek için tüm imkanlarımızı seferber ederiz. Zeka testlerine tabii tutarız, zeka geliştirici oyuncaklar alırız…

Kendimizce çocuğumuzun zekası ile ilgili belli fikir uçlarından yola çıkarak çevremize övünmeyi de severiz. Sık sık onlara çocuğumuzun ne kadar zeki olduğu ile ilgili örnekler anlatırız. Eğer bu konu hakkında çevremizdeki insanlarla paylaşabileceğimiz çok fazla bir şey yoksa çocukla ilgili sonucun ne olduğu aşağı yukarı ortadadır.

 

Peki bu kadar ısrarla üzerinde durduğumuz çocuğumuzun en çok kaygılandığımız yönlerinden birisi olan zeka hakkında neler biliyoruz? Şimdi hiçbir kaynağa bakmadan her birimiz zeka dediğimiz de hangi tanımı yapabiliriz veya çevremizde zeki dediğimiz insanlar hangi özelliklere sahip?

Hepimiz için bu sorular farklı farklı yanıtlar içeriyor. Ancak hepimizin ortak noktası zeka günümüzün en vazgeçilmez konularının başında geliyor. Bugün zeka meselesi yapay zeka teknolojileriyle yaşamın her alanında, baskın bir biçimde varlığını herkese kabul ettirmiş durumda.

Zeka testi (IQ testi) nedir?

Zeka testi, soyutlama yapma, öğrenme ve yeni durumlarla başa çıkma kapasitesini ölçmek için tasarlanmış ve sonuçlarını bize matematiksel rakamlarla veren bir ölçüm aracıdır.

Çocuğun girdiği zeka testinde aldığı puana IQ puanı denir. IQ puanının belli bir sayısal verinin üstünde olması çocuğun üstün zekalı olduğuna işaret ederken belli bir baremin altında olması çocuğun zihinsel yetersizliğine karşılık gelmektedir. Bu testlerin ilki ve atası Stanford-Binet testidir.

IQ Testinin Tarihçesi

Fransız psikolog Alfred Binet, 1900’lerin başında ilk zeka testini geliştirdi. Bununla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki modern IQ testi, Henry Herbert Goddard’ın çalışmasından kaynaklanmaktadır. Goddard, psikoloji doktorasını 1899’da Clark Üniversitesi’nden almış bir psikologdu. Binet testini Fransızca’dan İngilizce’ye çevirdi. Bu test, ABD’deki okul çocuklarında temel entelektüel işlevleri test etmek ve akıl sağlığı tanılarını desteklemek için kullanıldı.

Goddard, psikoloji tarihinde tartışmalı bir figür olmaya devam ediyor. Bunun nedeni, düşük IQ’lu yetişkinlerin ürememesi gerektiği konusunda ortaya attığı saçma tezdir. Neyse ki, toplum büyük ölçüde bu bakış açılarını reddetti. Bugün, farklı amaçlar için kullanılan çok sayıda IQ testi var, ancak çoğu öğrenme güçlüğünü teşhis etmeye yardımcı olmak için kullanılıyor.

IQ testi türleri

Goddard’ın tartışmalı Binet testlerinden bu yana, psikologlar çok sayıda başka test geliştirmek için çalıştılar. Bu zeka testlerinin çoğu ilkokul çağındaki çocuklara yöneliktir, ancak bazıları yetişkinler için kullanılabilir.

En yaygın IQ testi türleri şunlardır:

  • Stanford-Binet Zeka Ölçeği
  • Peabody Bireysel Başarı Testi
  • Wechsler Bireysel Başarı Testi
  • Wechsler Yetişkin Zeka Ölçeği
  • Woodcock Johnson III Bilişsel Yetersizlik Testleri

Zeka testleri güvenilir midir?

Zeka testleri, hangi tür zihinsel yeteneklerin zekayı oluşturduğu ve IQ’nun bu yetenekleri yeterince temsil edip etmediği konusunda büyük tartışmalara yol açmış, tartışmalar test oluşturma ve standardizasyon prosedürlerinde kültürel önyargıya odaklanmıştır.

Eleştirmenler, zeka testlerinin daha varlıklı kökenden gelen grupları desteklediğini ve daha az ayrıcalıklı ırksal, etnik veya sosyal gruplara karşı ayrımcılık yaptığını iddia etti. Sonuç olarak, psikologlar, bireyin doğal yeteneğini daha doğru bir şekilde yansıtacak kültürden bağımsız testler geliştirmeye çalıştılar.

 

Zeka ve başarı uyumlu mudur?

Bu söz aslında zeka testlerinin atası sayılan Stanford-binet testinin temellerini oluşturan Lewis Terman’a ait.

  1. yüzyılın başlarında, psikolog Lewis Terman, ” Dehaların Genetik Araştırması” isimli 3 ciltlik  bir esere imza attı. Terman’ın bu yapıtı 80 yıllık bir araştırmanın ürünüdür. Terman, bir kişinin IQ’sunu bilmenin, hayattaki başarısını tahmin etmek için gerekli olan tek şey olduğuna ve bu potansiyelin yaşamın erken dönemlerinde ölçülebileceğine inanıyordu.

Bu yüzden öğretmenlerinden zeki olduğunu düşündükleri çocukları aday göstermesini istedi ve daha sonra yüksek IQ’lu seçkin gruplarını belirlemek için bu çocuklara bir IQ testi verdi. Bu deney grubuna da termitler adını verdi.

Son “Termitler” grubu ortalama 151 IQ’ya sahipti. 35 yıl sonra grubunu takip eden Terman yetenekli grubu ve orta yaştaki yetenekli grubu kesinlikle beklentilerine uyuyor gibi görünüyordu. Ancak çocukların yaşamsal standartları, konumları ve refah seviyeleri zeka testlerindeki sonuçları yansıtmıyordu.

Başarı ölçütleri, Termitlerin kendileri için oldukça iyi durumda olmalarına rağmen, Lewis Terman’ın beklentilerini gerçekleştiremedi. Onu hayal kırıklığına uğratacak şekilde, hiçbiri Nobel Ödülü kazanmamıştı.

İronik olarak, gerçekten Nobel Ödülü kazanan iki kişi, nispeten düşük IQ’ları nedeniyle Terman’ın deneyinden atılmıştı.

Sonuç olarak!..

Zeka bir çocuğun başarısındaki önemli etkenlerden birisi olsa da tek etken değildir. Zekanın başarıyı verebilmesi, kendisiyle birlikte birçok birleşenin de ortaya çıkmasına bağlıdır. Bu yüzden ebeveynler olarak her ne kadar zeka testleri yaptırıyor olsak da ortaya çıkan –bizce- iyi veya kötü sonuçları mutlak son olarak görmememiz gerekiyor.

Zekanın yanında kesinlikle emek, ilgi ve imkânlar dahilinde çocuk için ortamlar (okul, kurs, aktivite, etkinlik araçları, kitap vb.) hazırlamak çok ama çok daha önemlidir.

Yükselen Zekâ Yayınlarının güvenilirliği ilgili kurumlarca onaylanmış zekâ ve dikkat setlerini tavsiye ederiz.

Yazıyı severek okuduysanız Çocuklarda Beyin Kapasitesini Artıran Etkinlikler adlı yazımızı da muhakkak tavsiye ederiz.

Yükselen Zekâ Yayınlarından çıkan kitaplardan haberdar olmak için bizi instagram sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Yazar:

Yükselen Zekâ Akademik Kurul

 

 

İlgili Yazılar